Cập nhật quy định
Luật Thuế TNCN mới và Nghị định 253/2026: thay đổi gì cho công tác tính lương
Tóm tắt
Với cá nhân cư trú, Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 áp dụng biểu thuế 5 bậc (5% đến 35%) đối với tiền lương, tiền công cho cả kỳ tính thuế năm 2026. Mức giảm trừ gia cảnh là 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Nghị định 253/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ 01/7/2026, thay đổi cách doanh nghiệp xử lý tiền ăn, tiền làm thêm giờ, khoản chi vãng lai và quyết toán cuối năm. Các tháng 1–6/2026 đã kê khai không phải khai lại mà điều chỉnh khi quyết toán năm 2026.
Quốc hội thông qua Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 ngày 10/12/2025. Luật có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Riêng các quy định về thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026, tức là cho cả năm 2026, không chỉ nửa cuối năm (Điều 29).
Luật được hướng dẫn bởi Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Thông tư 87/2026/TT-BTC. Cả hai văn bản có hiệu lực từ 01/7/2026, thay thế Nghị định 65/2013/NĐ-CP và Thông tư 111/2013/TT-BTC.
Cả hai văn bản hướng dẫn đều dẫn chiếu Luật 109/2025/QH15 "được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 09/2026/QH16". Luật sửa đổi này chỉ thay đổi ngưỡng doanh thu đối với thu nhập từ kinh doanh (khoản 1 Điều 7). Các quy định về tiền lương, tiền công được dẫn trong bài không thay đổi, theo văn bản hợp nhất 112/VBHN-VPQH của Văn phòng Quốc hội.
Với bộ phận tính lương, thay đổi nằm ở năm nhóm: biểu thuế, giảm trừ gia cảnh, khoản nào tính thuế, khấu trừ thuế, và quyết toán năm 2026.
1. Biểu thuế rút gọn còn 5 bậc
Thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú nay tính theo 5 bậc thay vì 7 bậc (Điều 9 Luật 109/2025).
| Thu nhập tính thuế/tháng | Thuế suất mới (Luật 109/2025) |
|---|---|
| Đến 10 triệu đồng | 5% |
| Trên 10 đến 30 triệu đồng | 10% |
| Trên 30 đến 60 triệu đồng | 20% |
| Trên 60 đến 100 triệu đồng | 30% |
| Trên 100 triệu đồng | 35% |
Biểu thuế cũ (Điều 22 Luật 04/2007/QH12) có 7 bậc:
- 5% cho phần đến 5 triệu đồng;
- sau đó lần lượt 10%, 15%, 20%, 25%, 30%, 35%;
- các ngưỡng chuyển bậc là 10, 18, 32, 52 và 80 triệu đồng.
Ví dụ minh họa. Theo tính toán của chúng tôi, với thu nhập tính thuế (sau giảm trừ) 40 triệu đồng/tháng:
- Biểu mới: 5% × 10 triệu + 10% × 20 triệu + 20% × 10 triệu = 4,5 triệu đồng.
- Biểu cũ: 5% × 5 triệu + 10% × 5 triệu + 15% × 8 triệu + 20% × 14 triệu + 25% × 8 triệu = 6,75 triệu đồng.
Theo tính toán của chúng tôi, với cùng một mức thu nhập tính thuế, biểu mới không bao giờ cho số thuế cao hơn biểu cũ. Thuế suất cao nhất vẫn là 35%, nay áp dụng cho phần thu nhập tính thuế trên 100 triệu đồng/tháng.
2. Giảm trừ gia cảnh cao hơn
Mức giảm trừ cho người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm). Mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng (khoản 1 Điều 10 Luật 109/2025).
Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 quy định các mức này có hiệu lực từ 01/01/2026 và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Về sau, căn cứ biến động giá cả và thu nhập, Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định mức mới (khoản 2 Điều 10).
Theo Thông tư 87/2026, người phụ thuộc phải có thu nhập bình quân tháng từ tất cả các nguồn không vượt quá 3 triệu đồng.
3. Khoản nào tính thuế, khoản nào không
Nghị định 253/2026 làm rõ nhiều khoản mà bộ phận tính lương xử lý hằng tháng.
Làm thêm giờ, làm đêm. Phần tiền lương trả cao hơn do làm việc ban đêm, làm thêm giờ được miễn thuế, trong mức Bộ luật Lao động quy định. Doanh nghiệp phải lập bảng kê riêng, hoặc chứng minh được qua bảng lương và bảng chấm công. Phần vượt mức luật định phải tính thuế (Điều 26 Nghị định 253).
Ngày phép năm chưa nghỉ. Tiền lương cho những ngày phép năm chưa nghỉ cũng được miễn thuế (Điều 26 Nghị định 253).
Tiền ăn. Từ 01/7/2026, tiền ăn giữa ca, ăn trưa chi bằng tiền chỉ tính thuế phần vượt 1,2 triệu đồng/người/tháng. Bữa ăn do doanh nghiệp tự tổ chức (bếp ăn, suất ăn đặt ngoài, phiếu ăn) không tính thuế (Điều 8 Nghị định 253).
Nhà ở. Tiền thuê nhà doanh nghiệp trả thay tính thuế theo số thực trả, nhưng tối đa bằng 15% tổng thu nhập chịu thuế của người lao động tại đơn vị (Điều 8 Nghị định 253).
Bảo hiểm.
- Các khoản đóng BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc được trừ khi tính thuế.
- Hưu trí bổ sung, hưu trí tự nguyện và bảo hiểm nhân thọ được trừ tổng cộng tối đa 3 triệu đồng/tháng, tính cả phần doanh nghiệp và người lao động đóng.
- Bảo hiểm không tích lũy do doanh nghiệp mua, như bảo hiểm sức khỏe, không tính thuế (Điều 8 và Điều 46 Nghị định 253).
Khoản giảm trừ mới. Người lao động được giảm trừ:
- chi phí khám chữa bệnh tại cơ sở ở Việt Nam, trong danh mục BHYT, tối đa 23 triệu đồng/năm;
- chi phí giáo dục, đào tạo, tối đa 24 triệu đồng/năm.
Cả hai khoản đều cần có hóa đơn (Điều 11 Luật 109/2025; Điều 49 Nghị định 253).
4. Khấu trừ thuế
- Người lao động thường xuyên. Với hợp đồng từ 3 tháng trở lên, doanh nghiệp khấu trừ hằng tháng theo biểu 5 bậc (Điều 50 Nghị định 253).
- Chi trả vãng lai. Với cá nhân không có hợp đồng hoặc hợp đồng dưới 3 tháng, doanh nghiệp khấu trừ 10% khi mỗi lần chi trả từ 5 triệu đồng trở lên (trước đây là 2 triệu đồng). Dưới mức này, doanh nghiệp chỉ khấu trừ khi cá nhân yêu cầu. Cơ chế cam kết để không khấu trừ vẫn được giữ (Điều 50 Nghị định 253).
- Cá nhân không cư trú. Tiền lương do thực hiện công việc tại Việt Nam vẫn chịu thuế suất 20%, không phân biệt nơi trả thu nhập (Điều 21 Luật 109/2025).
5. Quyết toán năm 2026
Tháng 1 đến tháng 6/2026. Nghị định 253 có hiệu lực từ 01/7/2026, nên doanh nghiệp khấu trừ thuế tháng 1–6 theo các quy định áp dụng trước thời điểm đó. Doanh nghiệp không phải nộp lại hồ sơ khai thuế tháng, quý. Vì quy định mới về tiền lương áp dụng cho cả kỳ tính thuế năm 2026, số thuế cả năm được xác định theo luật mới khi quyết toán thuế năm 2026 (Điều 69 và khoản 2 Điều 70 Nghị định 253). Nếu số thuế đã nộp lớn hơn số phải nộp, phần chênh lệch được hoàn qua quyết toán (khoản 2 Điều 68 Nghị định 253). Các văn bản không quy định việc hoàn thuế riêng trong năm.
Ủy quyền quyết toán. Người lao động được ủy quyền cho doanh nghiệp quyết toán thay khi:
- chỉ có một nguồn thu nhập từ tiền lương, theo hợp đồng từ 3 tháng trở lên; và
- vẫn đang làm việc tại doanh nghiệp vào thời điểm quyết toán.
Người lao động được điều chuyển do sáp nhập, tổ chức lại cũng được ủy quyền (khoản 2 Điều 51 Nghị định 253).
Người lao động muốn giảm trừ chi phí khám chữa bệnh, giáo dục, hoặc đề nghị giảm thuế do thiên tai, bệnh hiểm nghèo phải tự quyết toán. Họ không được ủy quyền cho doanh nghiệp (khoản 3 Điều 51 Nghị định 253).
Không phải quyết toán:
- người có số thuế phải nộp nhỏ hơn số đã nộp và không đề nghị hoàn;
- người có thu nhập vãng lai bình quân tháng không quá 15 triệu đồng và đã bị khấu trừ 10% (khoản 1 Điều 51 Nghị định 253).
Thời hạn quyết toán năm 2026. Nghị định 252/2026/NĐ-CP, hướng dẫn Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15, quy định (khoản 5 Điều 10):
- tổ chức trả thu nhập: chậm nhất ngày cuối cùng của tháng thứ 3 sau khi kết thúc năm, tức 31/3/2027;
- cá nhân tự quyết toán: chậm nhất ngày cuối cùng của tháng thứ 4, tức 30/4/2027.
Ngày 30/4 là ngày nghỉ lễ. Khi ngày cuối cùng của thời hạn trùng ngày nghỉ, thời hạn được tính đến ngày làm việc liền kề sau ngày nghỉ đó (khoản 7 Điều 3 Nghị định 252). Doanh nghiệp nên đối chiếu lịch nghỉ lễ chính thức năm 2027 để biết ngày cụ thể.
Doanh nghiệp cần làm gì
- Kiểm tra thiết lập bảng lương. Xác nhận đã áp dụng biểu thuế 5 bậc, mức giảm trừ 15,5/6,2 triệu đồng và ngưỡng khấu trừ vãng lai 5 triệu đồng.
- Đối chiếu tháng 1–6/2026. Tính lại số thuế năm 2026 của từng người theo quy định mới và lập danh sách chênh lệch để xử lý khi quyết toán.
- Phân loại lại các khoản lương. Tách riêng phần chênh lệch làm thêm giờ, làm đêm, tiền phép chưa nghỉ, tiền ăn, nhà ở và bảo hiểm để áp dụng đúng cách tính thuế. Lưu bảng kê làm thêm giờ, làm đêm theo Nghị định 253.
- Rà soát chính sách tiền ăn và nhà ở. So sánh khoản tiền ăn trên 1,2 triệu đồng với hình thức tổ chức bữa ăn. Kiểm tra phúc lợi nhà ở theo mức trần 15%.
- Rà soát thỏa thuận lương net. Với lương thỏa thuận net, cần tính lại lương gross. Thuế giảm thì lương gross tương ứng cũng giảm, kéo theo thay đổi các khoản bảo hiểm tính trên lương gross.
- Chuẩn bị cho người lao động quyết toán. Giải thích các khoản giảm trừ mới và ảnh hưởng đến việc ủy quyền; thu thập sớm hồ sơ người phụ thuộc.
Công cụ tính Gross ↔ Net trên website đã áp dụng biểu thuế và mức giảm trừ năm 2026.
Nguồn
- Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, bản gốc (Cổng TTĐT Chính phủ, PDF) ↗
- Luật số 109/2025/QH15 trên Công báo ↗
- Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Thuế TNCN (Công báo, PDF) ↗
- Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 về mức giảm trừ gia cảnh (Cổng TTĐT Chính phủ, PDF) ↗
- Thông tư 87/2026/TT-BTC hướng dẫn thuế thu nhập cá nhân (Cổng TTĐT Chính phủ, PDF) ↗
- Luật số 09/2026/QH16 sửa đổi Luật Thuế TNCN và một số luật thuế (Cổng TTĐT Chính phủ, PDF) ↗
- Văn bản hợp nhất Luật Thuế TNCN số 112/VBHN-VPQH ngày 20/5/2026 (Cổng TTĐT Chính phủ, PDF) ↗
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 (Cổng TTĐT Chính phủ, PDF) ↗
- Nghị định 252/2026/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Quản lý thuế (Công báo, PDF) ↗
- Luật Thuế thu nhập cá nhân số 04/2007/QH12, Điều 22 (biểu thuế cũ) ↗
Bài viết mang tính thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý. Vui lòng đối chiếu văn bản pháp luật gốc trước khi áp dụng.


